Porady dla rodziców

W Polsce jest obecnie wiele szpitali, gdzie w pokoju dla dzieci jest również łóżko dla matek — nie tylko karmiących piersią. Może więc ona przebywać cały czas przy chorym dziecku i pomagać w opiece nad nim pod fachowym okiem personelu szpitalnego. Niestety, matka nie zawsze może sobie pozwolić na zostawienie reszty rodziny.
Jeśli dziecko musi być oddane do szpitala, należy mu maksymalnie dopomóc w zaakceptowaniu tej konieczności. Dla małego dziecka jest bowiem wielkim szokiem nagle zostać bez mamy, w obcym otoczeniu, wśród obcych ludzi i to właśnie wtedy, gdy jako chore szczególnie potrzebuje jej miłości i wsparcia. Starsze dziecko zazwyczaj akceptuje bez trudności tę konieczność, natomiast młodszemu trudno wytłumaczyć całą sytuację i dlatego adaptuje się ono znacznie trudniej. Poza tym małe dziecko jest bardzo silnie przywiązane do rodziców i z trudem zmienia swoje utarte obyczaje. A w szpitalu zmienia się prawie wszystko: pory posiłków, potrawy, zabawki, ludzie, których widzi, łóżko i kąpiel. Personel szpitala dokłada wprawdzie starań, by dziecko było zadowolone, pieści, daje zabawki, bierze na ręce i bawi się z nim, mimo to jednak przystosowanie się jest dla małego pacjenta ciężkim przeżyciem. Gdy dziecko leży w szpitalu dziecięcym lub na dziecięcym oddziale dużego szpitala, można być pewnym, że nasza pociecha jest w dobrych rękach, gdyż zarówno pielęgniarki, jak i lekarze wybrali jako specjalizację pediatrię, bo kochają dzieci. Wiele zależy od osobowości i wieku dziecka. Niektóre dzieci są bardzo uczuciowe, inne łatwiej adaptują się do obcego środowiska. Niektóre są nieśmiałe, inne nie. W końcu większość dzieci szybko i skutecznie przywyka do otoczenia szpitalnego, nie znaczy to jednak, że nie trzeba im w tym dopomóc.
Błędnie myślą rodzice, którzy sądzą, że oddadzą dziecku przysługę załatwiając dla niego oddzielny pokój. Czułoby się ono o wiele lepiej w otoczeniu innych dzieci, z którymi mogłoby rozmawiać i prowadzić zabawy. Jeśli tylko jest to możliwe, należy dziecku wytłumaczyć (lub przynajmniej starać się o to) wszystko, co tylko można w kwestii obyczajów szpitalnych, konieczności pozostawienia go tu itp. Gdy potrafimy rysować, przedstawmy dziecku obrazek oddziału szpitalnego z siostrami w białych fartuchach. Autorzy byli świadkami rozdzierających serce scen, gdy rodzice odwozili dziecko do szpitala bez uprzedzenia o koniecznym rozstaniu. W rezultacie oddalenie od matki było dla malca ciężkim szokiem. Dziecka nie wolno okłamywać ani w pierwszym, ani w następnych dniach pobytu w szpitalu. Błędem byłoby mówić mu, że się je odwiedzi następnego dnia, jeśli z góry wiadomo, że nie będzie to możliwe, albo obiecywać bezpodstawnie, że jutro pójdzie już do domu. Przypomina nam się pewien mały chłopiec, który zapytał kiedyś z żalem: „Panie doktorze, kiedy będzie jutro?” Nie powinno się zapewniać dziecka, że mama będzie spała piętro niżej. Z powodu nie spełnionych obietnic doznaje ono tylko rozczarowania i niełatwo uwierzy nam w przyszłości. W naszej klinice uczymy studentów, by nigdy nie wmawiali dziecku przy pobieraniu krwi z palca, że to nic nie będzie bolało. Ból będzie faktem, o którym należy małego pacjenta uprzedzić, ale informując, że nie będzie to nic więcej niż zwykłe ukłucie. Doświadczeni pediatrzy nigdy nie okłamują dziecka, starają się za to wyjaśnić, co będzie wchodziło w zakres zabiegu. Odwiedź też informator o dzieciach i rodzinie.

Wiele niemowląt płacze podczas oddawania moczu. Przyczyna tego nie jest znana, wiadomo jednak, że jest to zjawisko normalne, a badanie moczu nie wykazuje żadnych odchyleń od normy. Czasem skóra wokół narządów płciowych u chłopców i dziewczynek staje się bolesna. Jest to tzw. amoniakalne zapalenie skóry (rumień pieluszkowy). Sprawia ono ból podczas oddawania moczu i z tego powodu matki opisują wówczas mocz jako ,gorący”. W istocie jego temperatura jest zawsze stała. Jest to najzupełniej prawidłowy mocz.

Ciemieniucha na owłosionej skórze głowy występuje bardzo często, prawie u wszystkich młodszych niemowląt. Zwykle regularne mycie główki wodą z mydłem, jak wspomniano już wcześniej, zapobiega jej, czasem jednak ciemieniucha mimo to rozwija się. Wówczas warto zastosować zmywanie główki delikatnymi środkami odkażającymi. Inni zalecają wcierać na wieczór oliwę z oliwek. Więcej na ciemieniucha – porady dla młodych matek.

Jeśli dziecko utyka, najczęstszą tego przyczyną jest ból pięty, paznokieć uciskany przez but ewentualnie inna sprawa powodująca ból stopy lub kolana. Czasem przyczyną utykania jest zwichnięcie w stawię biodrowym.
Z innych przyczyn należy też wymienić powiększenie i bolesność węzła chłonnego leżącego w pachwinie. Do takiego stanu mogło go doprowadzić ropiejące otarcie na nodze lub W okolicy odbytu.
Jeśli dziecko kuleje z nie ustalonego powodu, należy zakazać mu dźwigania ciężarów i udać się z nim do lekarza.

Rozróżnienie między tymi dwoma pojęciami nie jest łatwe. Tym bardziej że jedno przechodzi płynnie w drugie. Wszystkim dzieciom nakarmionym mlekiem drobne jego ilości „ulewają się” w pozycji poziomej lub wypływają z ust wraz z połkniętym powietrzem, gdy dziecko zwraca powietrze („odbeknie”) po nakarmieniu. Widok ten mógłby zaniepokoić niedoświadczoną osobę, obydwa przypadki są jednak zupełnie nieszkodliwe i naturalne. Ograniczają się one do wczesnego okresu życia dziecka i zanikają w miarę jak rośnie, tj. do których niemowląt ulewanie pokarmu występuje częściej niż u innych. Są to z reguły maleństwa ruchliwe i szczupłe. Jednak prawie zawsze osiągają one prawidłową wagę, mimo iż rodzicom taka utrata mleka wydaje się duża.
Zwracanie pokarmu może być spowodowane niezgrabnym obchodzeniem się z dzieckiem.
Dochodzi do tego, gdy w zamiarze dopomożenia mu w „odbeknięciu” powietrza sadza się je na prawym kolanie i przechyla przez lewe kolano. Wówczas żołądek ulega zbytniemu uciśnięciu i ulewa trochę pokarmu. Podobnie będzie w czasie przewijania nakarmionego dziecka, jeśli uniesiemy jego pośladki zbytnio ku górze lub będziemy nim podrzucać w zabawie.
Przyczyną wymiotów może być nadmiar powietrza w żołądku, a u niektórych niemowląt długotrwały płacz. Dziecko połyka wówczas powietrze, które stopniowo rozpychając żołądek powoduje wreszcie wymioty.
Ulewanie pokarmu i wymioty.

Powyżej wymieniłem większość przyczyn zwracania zawartości żołądka. Są jednak również inne powody. Każda infekcja, na przykład angina lub zapalenie ucha środkowego, może być połączona z wymiotami. Czasem ich przyczyną jest wrodzone zwężenie odźwiernika. Schorzenie to występuje u chłopców, ale zdarza się i u dziewczynek. Wywiad jest zwykle typowy: u niemowlęcia dotąd w doskonałym stanie zdrowia w wieku 4 do 6 tygodni, czasem wcześniej lub nieco później (rzadko jednak po 3 miesiącu), nagle pojawiają się wymioty podczas karmienia lub tuż po nakarmieniu. Są one tak obfite, że wyrzuceniu ulega cała podana porcja pokarmu. Następny atak towarzyszy kolejnemu karmieniu, może też pojawić się później, nawet dopiero na drugi dzień. Wkrótce jednak wymioty następują przy — lub po każdym karmieniu. Istotne, że w chorobie tej cała zawartość żołądka jest wyrzucana jednym obfitym chluśnięciem. Częste wymioty niewielkimi porcjami pokarmu nie są na ogół charakterystyczne dla zwężenia odźwiernika.

W razie podejrzenia zwężenia odźwiernika należy się niezwłocznie udać z dzieckiem do lekarza. Prawdopodobnie konieczne będzie specjalistyczne badanie dla ustalenia rozpoznania. Leczenie polega na wykonaniu prostego zabiegu chirurgicznego przez specjalistów doświadczonych w operowaniu małych dzieci. Poprawa jest natychmiastowa Ustępują jakiekolwiek późniejsze zaburzenia. W rękach doświadczonego chirurga zabieg rokuje dobrze.

Biegunkę u niemowląt — poważniejszego typu, do natychmiastowego zgłoszenia lekarzowi i łagodniejszą w przebiegu, do zgłoszenia na przestrzeni kilku godzin.
Biegunka u dzieci powinna być zgłoszona stosunkowo szybko.
Krew zauważona w stolcach lub w wymiotach powinna być zgłoszona lekarzowi natychmiast.
Stan zapalny lub uszkodzenie oka powinny być zgłoszone natychmiast.
Uraz głowy powinien być zgłoszony już po piętnastu minutach.

Stan określany jako pieluszkowe lub amoniakalne zapalenie skóry. Nie jest on spowodowany amoniakiem znajdującym sio normalnie w moczu, nie ma nic wspólnego z rodzajem karmienia i dla. tego bezcelowe jest leczenie drogą doustną. Przyczyną jest rozkładani moczu przez bakterie znajdujące się w kale, które działają na moc w pieluszce i powodują wydzielanie amoniaku. Drażni on skórę i daje charakterystyczny zapach wyczuwalny podczas zmiany pieluchy. Mocz nigdy nie jest — jak to czasem uważają matki — „zbyt ostry” lub „zbyt ciepły”. Piecze on w pośladki tylko wówczas, gdy uprzednio doszło na nich do odparzenia. Oczywisty jest wniosek, że im dłużej mokre pieluszki będą pozostawać w kontakcie ze skórą, tym bardziej prawdopodobne, że dojdzie do odparzenia wskutek drażniącego działania amoniaku. Pierwszym podstawowym zabiegiem w razie odparzenia jest zmienianie pieluszek, gdy tylko są mokre. Należy też często sprawdzać, czy są suche, bez budzenia w tym celu niemowlęcia.

Szkodliwy jest wpływ plastikowych obcisłych majteczek nakładanych na pieluszkę, gdyż podtrzymując wilgoć i ciepło — predysponują do odparzenia.

Stosunkowo najłagodniejszy typ odparzenia daje się leczyć szybko za pomocą kremu dla niemowląt (lub ochronnego kremu silikonowego) nakładanego obficie 5—6 razy dziennie na podrażnione miejsca. My przypisujemy w tych razach krem zawierający 4 proc taninę i 0,l proc proflawinę. Jeśli skóra jest sącząca, nie należy podejmować leczenia na własną rękę, lecz zgłosić się do lekarza.

Czasem powstaje podobne do odparzenia podrażnienie skóry na skutek niestarannego wypłukania mydła lub proszku z wypranych pieluszek. Związki alkaliczne zawarte w mydle mają bowiem drażniący wpływ na delikatną skórę niemowlęcia. Trzeba więc upewnić się, czy bielizna została bardzo starannie wypłukana.

Pojedyncze plamki pojawiające się na skórze osłoniętej pieluszką mogą być skutkiem zakażenia grzybiczego, co wymaga porady lekarza. Niemowlę cierpiące na odparzenia nie powinno być poddawane obrzezaniu, gdyż łatwo może dojść do owrzodzenia prącia.

W innych postaciach odparzenia pieluszkowego należy się skontaktować z lekarzem.